Ontdek dit mini-bijbeltje uit de persoonlijke bibliotheek van een rasverzamelaar: Jacobus I. Doedes. Uit zijn signatuur en Ex Libris-vignet spreken geschiedenis. Jacobus Isaac Doedes (1817–1897) was een invloedrijke Nederlandse predikant, hoogleraar en tekstcriticus..
Biblia Neerlandica – Uitgelicht (15)
In 1702 gaf Jacob Lindenberg – een Amsterdamse uitgever en boekverkoper – een monumentale Bijbeldruk uit. Het betrof een forse foliant met de tekst naar de Lutherse vertaling van Adolf Visser. Deze Lindenbergbijbel werd vaak verrijkt met een reeks geografische kaarten en een serie verfijnde kopergravures van de hand van Romeyn de Hooghe, gebundeld onder de titel Alle de voornaamste Historien Des Ouden en Nieuwen Testaments.
Praktische informatie
Zoeken
Biblia Neerlandica
– Uitgelicht (15)
Jacobus Isaac Doedes (1817–1897)

In 1859 werd Doedes benoemd tot hoogleraar Nieuwe-Testamentische exegese aan de Universiteit Utrecht. Die positie vervulde hij bijna veertig jaar lang met grote toewijding. Hij was tweemaal rector magnificus en publiceerde gezaghebbende studies over de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en vooral over de tekstkritiek van het Nieuwe Testament. Voor dat laatste werk werd hij bekroond door het Teylers Genootschap.
Naast zijn academische werk bouwde Doedes een indrukwekkende persoonlijke bibliotheek op. Die bevatte zeldzame bijbeluitgaven en theologische werken. De meeste werken werden gecatalogiseerd in de publicatie Collectie van Rariora, in 1887 uitgegeven door Kemink & Zoon in Utrecht. Daarin waren Bijbeluitgaven opgenomen waarvan elke verzamelaar zou watertanden. Het ging onder meer om drukken van Doen Pietersoen, Jacob van Liesvelt en Willem Vorsterman, maar ook om een reeks vroege Antwerpse drukken uit de eerste helft van de zestiende eeuw, zoals die van Hans van Ruremund en Jan van Ghelen. Ook talloze uitgaven van de Deux-Aesbijbel en Biestkensbijbel. Sommige daarvan waren zelfs onbekend bij de beroemde Amsterdamse Bijbelverzamelaar Isaac le Long (1683-1762). Na Doedes’ overlijden werd zijn bibliotheek geveild.

Biblia Neerlandica bezit één exemplaar uit Doedes’ Bijbelcollectie: een Nieuwe Testament in klein vigesimoquarto-formaat (24°), volgens de tekst van de Statenvertaling. Het charmante boekje meet amper 10,5 x 5,5 cm. De uitgave verscheen in 1709 in Amsterdam bij de weduwe P. Arentz en K. van der Sys. In zijn beschrijving voegde Doedes er de veelzeggende opmerking aan toe: ‘Zeer fraai exemplaar’. — Collectie van Rariora (1887), Kemink & Zoon, Utrecht, p. 28.
Het Bijbeltje draagt het signatuur van J.I. Doedes, gedateerd 1884. Veelzeggend is ook zijn ex-librisvignet op het voorste schutblad. Het bevat de Latijnse spreuk Sublimia Curo, wat zoveel betekent als: Ik streef naar het verhevene. Daarmee markeert Doedes zijn bibliotheek als een plaats waar het hogere wordt gezocht. Niet in wereldse pracht, maar in nauwkeurige studie, tekstkritiek en zorg voor het geschreven Woord. Het ex-libris is zo meer dan een eigendomsmerk. Het is een persoonlijke signatuur en een stille herinnering dat elke bladzijde die hij bezat, onderzocht of annoteerde, deel uitmaakte van een groter streven naar het sublieme.
Nadere informatie over de uitgave:
GEGEVENS: HET NIEUWE TESTAMENT; Ofte alle Boeken des Nieuwen Verbonts onzes Heeren Jesu Christi. Door last van de Hoog-Mog. Heeren Staten Generael […]. Te Amsteldam, by de Wed. P. Arentz en K. vander Sys, in de Beursstraat, in de 3 Raapen, 1709. In 24°; in bruin kalfsleer over vier ribben, met vergulde snede. Kleine versieringen in goudstempeling op de rug en aan de binnenzijde van de boekrand. Met titelgravure en typografische titel.
Op zoek naar een nieuw ‘thuis’ voor een antieke Bijbel of een Bijbel/kerkboek met goud- of zilverbeslag? Wij bieden gratis onze expertise aan om u hierbij de helpen.
Neem vrijblijvend contact met ons op via het contactformulier.


